Điều chỉnh chính sách nhà ở xã hội: Mở rộng tiếp cận và siết chặt để bảo đảm mục tiêu an sinh

Điều chỉnh chính sách nhà ở xã hội: Mở rộng tiếp cận và siết chặt để bảo đảm mục tiêu an sinh

Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở tại các đô thị lớn ngày càng gia tăng, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để chính sách nhà ở xã hội vừa mở rộng cơ hội tiếp cận cho người dân, vừa ngăn chặn tình trạng trục lợi, bảo đảm đúng mục tiêu an sinh xã hội? Những điều chỉnh mới đây trong dự thảo sửa đổi chính sách nhà ở xã hội đang hé lộ hướng đi quan trọng giúp cân bằng giữa mở rộng và kiểm soát, tạo nền tảng cho thị trường phát triển bền vững.

Mở rộng điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội: Giải quyết khoảng trống thu nhập

Điểm nổi bật trong dự thảo sửa đổi là việc nâng trần thu nhập đối với người được mua nhà ở xã hội. Theo đó, người độc thân có thu nhập bình quân tối đa lên đến 25 triệu đồng/tháng, người độc thân nuôi con có thể lên tới 35 triệu đồng/tháng, còn hộ gia đình có tổng thu nhập khoảng 50 triệu đồng/tháng được xem xét đủ điều kiện. Đây là sự điều chỉnh phù hợp với thực tế giá nhà và mức sống hiện nay, nhằm giải quyết tình trạng người lao động thu nhập trung bình rơi vào “khoảng giữa” – không đủ điều kiện mua nhà thương mại, nhưng cũng không đáp ứng tiêu chuẩn nhà ở xã hội.

Thực tế, nhiều người lao động có thu nhập từ 20 đến 35 triệu đồng/tháng đang gặp khó khăn trong việc tích lũy để mua nhà thương mại, đồng thời không đủ điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội theo quy định cũ. Việc nâng trần thu nhập sẽ giúp nhóm này có thêm cơ hội sở hữu nhà ở phù hợp, đồng thời phù hợp với xu hướng tăng giá nhà ở xã hội tại các đô thị lớn, nơi giá bán có thể lên tới gần 30 triệu đồng/m².

Chuyên gia trong lĩnh vực phát triển nhà ở xã hội nhận định, mức thu nhập mới tuy có vẻ cao nhưng khi trừ đi các chi phí sinh hoạt, phần dành cho trả góp nhà ở chỉ chiếm khoảng 20-30% tổng thu nhập, điều này hoàn toàn khả thi cho người mua. Nếu giữ nguyên mức trần thu nhập thấp, sẽ tạo ra nghịch lý khi người có nhu cầu thực sự lại không thể tiếp cận được nhà ở xã hội, trong khi người có điều kiện lại khó vay vốn do thu nhập không đủ đảm bảo khả năng trả nợ.

Tăng nguồn cung nhà ở xã hội: Động lực cho thị trường phát triển

Bên cạnh việc mở rộng điều kiện, nguồn cung nhà ở xã hội cũng đang được đẩy mạnh. Tính đến tháng 2/2026, cả nước đã có 220 dự án nhà ở xã hội được khởi công với quy mô gần 215.000 căn, vượt 35% so với chỉ tiêu đề ra. Trong 2 tháng đầu năm, 3 dự án hoàn thành với 544 căn và 28 dự án mới được khởi công với quy mô gần 21.000 căn, cho thấy sự tăng tốc rõ nét trong phát triển nhà ở xã hội.

Việc tăng nguồn cung không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của người thu nhập thấp và trung bình mà còn góp phần ổn định thị trường bất động sản, giảm áp lực lên phân khúc nhà ở thương mại và hạn chế tình trạng giá nhà leo thang quá mức.

Siết chặt chuyển nhượng nhà ở xã hội: Giữ vững mục tiêu an sinh

Song song với việc mở rộng tiếp cận, dự thảo cũng đề xuất siết chặt quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội nhằm hạn chế trục lợi chính sách. Thay vì được phép chuyển nhượng tự do sau 5 năm như hiện nay, nhà ở xã hội chỉ được chuyển nhượng cho đối tượng đủ điều kiện thụ hưởng, tức là vẫn phải đảm bảo nguyên tắc hỗ trợ đúng người có nhu cầu thực.

Thực tế cho thấy, nhiều căn hộ nhà ở xã hội sau thời gian hạn chế giao dịch đã được mua bán như nhà thương mại, làm hao hụt quỹ nhà dành cho người thu nhập thấp. Giá bán lại tăng mạnh, có nơi lên tới 70-80 triệu đồng/m², ngang bằng hoặc vượt nhà thương mại cùng khu vực, khiến cơ hội tiếp cận của người có nhu cầu thực bị thu hẹp.

Việc siết chuyển nhượng được kỳ vọng sẽ bảo vệ quỹ nhà ở xã hội, giữ lại giá trị an sinh và tránh tình trạng đầu cơ, tuy nhiên cũng đặt ra thách thức về quyền tài sản và tính thanh khoản của người sở hữu. Một số phương án trung hòa như cho phép chuyển nhượng theo cơ chế thị trường nhưng yêu cầu hoàn trả các ưu đãi đã hưởng đang được cân nhắc nhằm vừa giữ nguyên nguyên tắc hỗ trợ, vừa không làm đóng băng quyền sở hữu tài sản.

Đẩy mạnh số hóa và kiểm soát trục lợi: Bước tiến trong quản lý chính sách

Để nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo chính sách đến đúng đối tượng, việc ứng dụng công nghệ số được đẩy mạnh. Quy trình xác nhận đối tượng thụ hưởng nhà ở xã hội qua ứng dụng định danh điện tử (VNeID) giúp đơn giản hóa thủ tục, tăng tính minh bạch và thuận lợi cho người dân cũng như doanh nghiệp.

Song song đó, các biện pháp nghiêm cấm và xử lý các hành vi lợi dụng chính sách để trục lợi được tăng cường, góp phần bảo vệ quỹ nhà ở xã hội và giữ vững mục tiêu an sinh xã hội trong dài hạn.

Kết luận

Chính sách nhà ở xã hội đang được điều chỉnh theo hướng mở rộng điều kiện tiếp cận, nâng trần thu nhập nhằm bao phủ nhóm người thu nhập trung bình đang gặp khó khăn trong việc sở hữu nhà. Đồng thời, việc siết chặt quy định chuyển nhượng nhằm ngăn chặn trục lợi, bảo đảm quỹ nhà ở xã hội phục vụ đúng đối tượng. Sự kết hợp này thể hiện chiến lược điều hành cân bằng giữa mở rộng và kiểm soát, tạo nền tảng phát triển bền vững cho thị trường nhà ở xã hội.

Trước những thay đổi này, câu hỏi đặt ra là liệu chính sách mới có thực sự giúp người lao động thu nhập trung bình tiếp cận nhà ở xã hội hiệu quả hơn? Và làm thế nào để cân bằng giữa quyền sở hữu tài sản và mục tiêu an sinh xã hội trong bối cảnh thị trường bất động sản ngày càng phức tạp?