Đồng bằng sông Cửu Long đổi mới chiến lược xuất khẩu nông sản trước yêu cầu khắt khe của thị trường Trung Quốc

Đồng bằng sông Cửu Long và thách thức mới từ thị trường Trung Quốc

Liệu Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có thể duy trì vị thế là trung tâm xuất khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam khi thị trường Trung Quốc ngày càng khắt khe hơn trong tiêu chuẩn nhập khẩu? Đây là câu hỏi cấp thiết đặt ra cho các doanh nghiệp và nhà quản lý vùng trong bối cảnh diễn đàn xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch Việt Nam - Trung Quốc 2026 vừa diễn ra tại Cần Thơ với chủ đề phát huy vai trò trung tâm ĐBSCL trong liên kết chuỗi cung ứng thông minh, thúc đẩy thương mại xanh và kiến tạo động lực tăng trưởng mới.

Thị trường Trung Quốc không còn là 'dễ tính'

Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu chủ lực của ngành rau quả Việt Nam, chiếm tới 65-70% tổng kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, sự thay đổi nhanh chóng trong chính sách kiểm dịch thực vật, yêu cầu về dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn xanh đã khiến thị trường này không còn là điểm đến dễ dàng cho các sản phẩm nông sản ĐBSCL như trước đây.

Người tiêu dùng Trung Quốc tại các đô thị lớn ngày càng ưu tiên các sản phẩm hữu cơ, canh tác sinh thái và có chứng nhận chất lượng rõ ràng. Các nhà nhập khẩu lớn cũng hướng đến việc hợp tác với nhà cung cấp có hệ thống logistics xanh, giảm thiểu dấu chân carbon và sử dụng bao bì thân thiện với môi trường. Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ - Trung và các biến động địa chính trị như chiến tranh Mỹ-Iran, chiến tranh Nga-Ukraina làm gia tăng sự bất ổn trên thị trường dầu thô, giá dầu và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chuyển đổi chiến lược từ sản lượng sang chất lượng và chuỗi giá trị

ĐBSCL đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi từ lợi thế sản lượng sang lợi thế về chất lượng và tổ chức chuỗi cung ứng. Việc xây dựng "bản đồ sản xuất xanh", tổ chức vùng trồng chuyên canh theo tín hiệu thị trường, số hóa quản lý mã số vùng trồng và kiểm soát quy trình sản xuất là những giải pháp then chốt nhằm hạn chế gian lận xuất xứ và bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam.

Đặc biệt, tỷ lệ chế biến sâu nông sản hiện mới đạt khoảng 30%, trong khi rau quả tươi chiếm trên 70% cơ cấu xuất khẩu. Phụ thuộc lớn vào hàng tươi khiến nông sản dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thời tiết, dịch bệnh và thủ tục thông quan tại cửa khẩu. Do đó, đẩy mạnh đầu tư chế biến sâu ngay tại vùng nguyên liệu là hướng đi chiến lược để nâng cao giá trị sản phẩm, giảm áp lực tiêu thụ vào chính vụ và mở rộng sang các sản phẩm cấp đông, sấy thăng hoa, nước ép cô đặc, tinh dầu từ phụ phẩm nông nghiệp.

Hạ tầng logistics và chuyển đổi số - chìa khóa nâng cao năng lực cạnh tranh

Logistics được xem là mắt xích không thể tách rời trong chuỗi giá trị nông sản. Rau quả đặc biệt nhạy cảm với thời gian và nhiệt độ, do đó việc đầu tư hệ thống kho lạnh trung chuyển tại Cần Thơ, tăng cường kết nối đa phương thức đường bộ, đường biển, đường sắt và hàng không sẽ giúp giảm chi phí, rủi ro và nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

Song song đó, chuyển đổi số và áp dụng công nghệ xanh trong quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và vận hành logistics là xu hướng tất yếu để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế, đồng thời phù hợp với các chính sách phát triển bền vững, ESG và định hướng phát triển kinh tế xanh của Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030.

Liên kết chuỗi giá trị và cơ hội đầu tư hạ tầng tại ĐBSCL

ĐBSCL không thể phát triển bền vững nếu chỉ dựa vào lợi thế vùng nguyên liệu và sản lượng. Việc kết nối các mắt xích trong chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến, logistics đến thị trường tiêu thụ cần được quản trị minh bạch và hướng tới tăng trưởng xanh. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc cần hợp tác chặt chẽ hơn, tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn thay vì chỉ dừng lại ở các giao dịch đơn lẻ.

Thành phố Cần Thơ và các địa phương trong vùng đang tập trung thu hút đầu tư vào các lĩnh vực logistics, trung tâm phân phối, hạ tầng thương mại, chế biến sâu, thương mại điện tử, chuyển đổi số và công nghệ xanh. Đây cũng là cơ hội lớn cho các nhà đầu tư bất động sản công nghiệp, khu công nghiệp, kho lạnh và hạ tầng giao thông kết nối vùng như cao tốc, cảng biển, sân bay Long Thành, Vành đai 3, Vành đai 4 phát triển mạnh trong giai đoạn tới.

Định hướng tâm lý và chiến lược đầu tư bất động sản tại ĐBSCL

Trước bối cảnh thị trường Trung Quốc thay đổi, nhà đầu tư bất động sản tại ĐBSCL cần có cái nhìn dài hạn và chiến lược đa dạng hóa, tập trung vào các phân khúc hạ tầng logistics, khu công nghiệp chế biến và đô thị thông minh. Việc đầu tư vào các dự án có quy hoạch bài bản, tích hợp công nghệ số và thân thiện môi trường sẽ giúp gia tăng giá trị tài sản và giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh biến động kinh tế vĩ mô như lạm phát, biến động tỷ giá USD, chính sách FED hay chiến tranh tiền tệ toàn cầu.

Đồng thời, các nhà đầu tư cũng cần chú ý đến các tín hiệu vĩ mô như tăng trưởng GDP 2026 của Việt Nam, chính sách tín dụng và lãi suất vay mua nhà, cũng như các dự án hạ tầng trọng điểm như metro, cảng Cái Mép, sân bay Long Thành để định vị các khu vực có tiềm năng phát triển bất động sản cao cấp, nghỉ dưỡng, biệt thự và đô thị vệ tinh.

Những câu hỏi đặt ra cho tương lai

• Liệu ĐBSCL có thể nhanh chóng thích nghi và nâng cao năng lực cạnh tranh để giữ vững vị thế xuất khẩu nông sản trong bối cảnh thị trường Trung Quốc ngày càng khắt khe?
• Những xu hướng đầu tư hạ tầng và chuyển đổi số nào sẽ tạo ra bước ngoặt cho sự phát triển bền vững của bất động sản công nghiệp và đô thị tại vùng này?