Siết chặt công tác đấu thầu: Giải pháp ngăn chặn nâng khống giá gói thầu trong đầu tư xây dựng

Siết chặt công tác đấu thầu: Giải pháp ngăn chặn nâng khống giá gói thầu trong đầu tư xây dựng

Trong bối cảnh thị trường đầu tư xây dựng và bất động sản ngày càng phát triển mạnh mẽ, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để nâng cao hiệu quả, minh bạch trong công tác đấu thầu, đặc biệt là ngăn chặn tình trạng nâng khống giá gói thầu – một trong những nguyên nhân chính gây thất thoát nguồn lực đầu tư công? Chỉ thị số 12/CT-TTg do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký ban hành ngày 3/4/2026 đã đưa ra những giải pháp quyết liệt nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả và trách nhiệm trong công tác đấu thầu, từ đó góp phần tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch, công bằng và bền vững.

Thực trạng và nguyên nhân của tình trạng nâng khống giá gói thầu

Trong thời gian qua, mặc dù pháp luật về đấu thầu đã được sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện nhằm thể chế hóa các chủ trương phát triển kinh tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhưng việc thực hiện đấu thầu tại nhiều bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Đáng chú ý là tình trạng tiêu cực, tham nhũng, trục lợi qua các hành vi dàn xếp thầu, thông thầu, chuyển nhượng thầu trái quy định vẫn diễn biến phức tạp.

Nguyên nhân chủ yếu của vấn đề này xuất phát từ việc xác định giá gói thầu chưa chính xác, chưa phản ánh đúng chi phí thực tế để thực hiện dự án. Việc lập giá gói thầu thiếu rà soát kỹ lưỡng, chưa tham khảo đầy đủ thông tin thị trường dẫn đến giá thành bị nâng lên không phù hợp, gây thất thoát ngân sách và làm giảm hiệu quả đầu tư.

Giải pháp siết chặt từ khâu xác định giá gói thầu

Chỉ thị số 12/CT-TTg nhấn mạnh yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp nhà nước phải tổ chức rà soát toàn diện công tác quản lý đầu tư, xây dựng, mua sắm, đảm bảo chặt chẽ từ khâu khảo sát, lập, thẩm tra, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư dự án đến khâu đấu thầu, xây dựng công trình, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán.

Đặc biệt, việc xác định giá gói thầu cần bảo đảm tính đúng, tính đủ chi phí để thực hiện gói thầu đáp ứng yêu cầu về chất lượng và hiệu quả, tuân thủ quy định pháp luật. Khi lập giá gói thầu, các đơn vị phải chú trọng rà soát, đánh giá kỹ lưỡng sự phù hợp về giá và phương pháp xác định giá. Nếu cần thiết, có thể tham vấn thị trường hoặc tham khảo dữ liệu trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để so sánh, đánh giá sự phù hợp về giá của hàng hóa, thiết bị và dịch vụ.

Chỉ thị nghiêm cấm mọi hành vi nâng khống giá gói thầu, đồng thời yêu cầu điều kiện áp dụng hình thức chỉ định thầu, chỉ định nhà đầu tư hoặc lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt phải thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật. Việc chỉ định thầu không đúng quy định hoặc lợi dụng quy định nhằm trao thầu cho nhà thầu không đủ năng lực sẽ bị xử lý nghiêm, tránh gây thất thoát ngân sách và tạo ra cơ chế "xin - cho" trục lợi, tiêu cực, lợi ích nhóm.

Ảnh hưởng đến thị trường bất động sản và đầu tư công

Việc siết chặt công tác đấu thầu, đặc biệt là chống nâng khống giá gói thầu, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư công, giảm thiểu lãng phí và nâng cao chất lượng các dự án xây dựng. Đây là yếu tố quan trọng giúp thị trường bất động sản phát triển bền vững, tạo niềm tin cho nhà đầu tư và người dân.

Đối với các dự án BT (xây dựng - chuyển giao), chỉ thị yêu cầu rà soát kỹ lưỡng, chỉ quyết định chủ trương đầu tư các dự án thật sự cần thiết, cấp bách, có hiệu quả kinh tế - xã hội và phù hợp quy hoạch. Việc sử dụng quỹ đất để thanh toán phải xác định rõ vị trí, diện tích, giá trị dự kiến theo đúng quy định, tránh phát sinh tranh chấp và lãi vay chậm thanh toán.

Những biện pháp này không chỉ giúp kiểm soát chặt chẽ nguồn vốn đầu tư mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch cho các nhà thầu, từ đó nâng cao chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng vốn.

Khuyến nghị dành cho nhà đầu tư và các bên liên quan

Trong bối cảnh pháp luật đấu thầu ngày càng được hoàn thiện và siết chặt, các nhà đầu tư, chủ đầu tư và các bên liên quan cần nâng cao nhận thức về tính minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật trong quá trình thực hiện dự án. Việc lựa chọn nhà thầu phải dựa trên năng lực thực tế, tránh các hành vi lợi dụng quy định để trục lợi.

Đồng thời, các nhà đầu tư nên thường xuyên cập nhật thông tin về các quy định mới, tham khảo dữ liệu thị trường để đánh giá chính xác giá trị gói thầu, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý, giảm thiểu rủi ro pháp lý và tài chính.

Kết luận

Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác đấu thầu, đặc biệt là chống nâng khống giá gói thầu – một trong những nguyên nhân gây thất thoát nguồn lực đầu tư công và ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường bất động sản. Việc siết chặt quản lý từ khâu xác định giá, lựa chọn nhà thầu đến thanh toán dự án sẽ góp phần tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch, công bằng và bền vững.

Liệu các biện pháp này có đủ sức ngăn chặn triệt để các hành vi tiêu cực trong đấu thầu? Và trong tương lai, việc hoàn thiện pháp luật đấu thầu sẽ tiếp tục được đẩy mạnh ra sao để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội ngày càng cao? Đây là những câu hỏi cần được các nhà quản lý, nhà đầu tư và chuyên gia quan tâm, theo dõi sát sao.